Integracja sensoryczna, inaczej sensomotoryczna, bazuje na podświadomym współdziałaniu zmysłów człowieka, które umożliwiają funkcjonowanie i wykonywanie codziennych czynności. Według A.J. Ayres „integracja sensoryczna to proces, w którym następuje organizacja dostarczanych do naszego organizmu wrażeń, tak by mogły być wykorzystywane w celowym, zakończonym sukcesem działaniu.” Zaburzenia sensoryczne pojawiają się dość szybko i są związane z układem nerwowym, który niewłaściwie organizuje bodźce zmysłowe. Takie zaburzenia nie mają związku z uszkodzeniem narządów zmysłów, np. krótkowzrocznością. Zaburzenia SI ujawniają się często u dzieci z wrodzonymi wadami układu nerwowego, słabszym układem nerwowym dziedziczonym po rodzicach, a także urodzonych z cesarskiego cięcia lub gdy matka przyjmowała w trakcie ciąży leki. Objawy zaburzenia integracji sensorycznej są dość proste do wykrycia, warto udać się do specjalisty, gdy coś nas niepokoi nas w zachowaniu dziecka. Oczywiście pojedynczy objaw nie świadczy od razu o istnieniu zaburzenia. Pewne zachowania mogą być po prostu reakcją na konkretne sytuacje, na przykład przemęczenie, zirytowanie, głód.
Informacje odbierane ze świata docierają do nas przez zmysły. Wszyscy jesteśmy świadomi istnienia i działania zmysłu smaku, wzroku, słuchu, węchu oraz dotyku, niewielu natomiast wie, że układ nerwowy człowieka odbiera i rejestruje informacje płynące z ruchu, siły grawitacji oraz pozycji ciała. Podstawowym zadaniem zmysłów jest pomóc nam po przyjściu na świat po prostu przetrwać. Już od pierwszych dni naszego życia musimy przetwarzać doznania zmysłowe, chociażby po to żeby za pomocą doznań dotykowych, proprioceptywnych i zmysłu węchu trafić na sutek matki – czyli zdobyć pokarm.
Mimo, iż dotyk, proprocepcja i przedsionek są dla nas mniej znanymi zmysłami, mają kluczowe znaczenie w naszym codziennym funkcjonowaniu.
W przypadku większości dzieci proces integracji sensorycznej rozwija się w sposób naturalny w wyniku typowych aktywności dla wieku dziecięcego. Planowanie ruchu jest naturalnym efektem tego procesu, podobnie jak umiejętność wykonywania reakcji adaptacyjnych na bodźce sensoryczne. Niestety u niektórych dzieci integracja sensoryczna nie rozwija się w wystarczającym stopniu i w takich przypadkach mogą pojawić się różnorodne trudności w codziennym funkcjonowaniu. W takim przypadku warto udać się do specjalisty i zasięgnąć porady.
Zaburzenia integracji sensorycznej – czy można je wyleczyć?
Im dziecko starsze (zwłaszcza po 9 roku życia), tym mniejsza ilość objawów powinna uzasadniać skierowanie na odpowiednie badania. Najlepsze efekty terapii integracji sensorycznej są osiągalne zanim dziecko osiągnie 10. rok życia. Najnowsze badania dotyczące plastyczności mózgu zachęcają jednak do podejmowania terapii nawet w wieku dorosłym.
Opracowała:
Julita Chojnacka
Źródło: A. Voss, „Zrozumieć sygnały sensoryczne dziecka.”